czwartek, 27 marca 2014

Orzechowo - kościół pw. św. Jana Chrzciciela i teledysk promujący Warmię

Orzechowo - kościół pw. św. Jana Chrzciciela i teledysk promujący Warmię
Orzechowo to wieś, w której mieszkają cztery osoby. Dookoła rozciągają się lasy i jeziora, za płotem żerują dziki, a do osamotnionego kościoła prowadzi wąska dróżka. Panuje tu bezdenna cisza, której nie spotkałem jeszcze na Warmii. Gwoli przypomnienia odsyłam do wpisu: Orzechowo - wieś, którą zlikwidowano.
Początek Orzechowa sięga 1575 roku. Wieś powstała na polanie otoczonej jeziorem Wyry i wiekowym lasem. Chyba najpiękniejszą pozostałością po nieistniejącej już miejscowości jest kościół pw. św. Jana Chrzciciela. Świątynia została wybudowana w stylu neogotyckim w 1910 roku, a jej konsekracji dokonano w 1913 roku. W prace przy budowie świątyni zaangażowani byli mieszkańcy pobliskich wsi, czyli Orzechowa, Plusk, Ząbia, Rybak i Swaderek. Do budowy kościoła użyto kamieni polnych i cegły, którą wypalano w pobliskim lesie. W środku znajduje się neogotycki konfesjonał, barokowy ołtarz główny oraz drewniany żyrandol - na nim znalazło się epitafium ufundowane przez rodziny poległym w czasie I Wojny Światowej. Są też organy sygnowane słowami: Orgelbauanstalt Bruno Goebel Sohne, Konigsberg. 1938. Okna ozdabiają witraże.
O warmińskiej historii tego miejsca świadczy też stary cmentarz z polskimi nazwiskami oraz dwie kapliczki przydrożne, które z powagą strzegą pustki i ciszy.
Dla przypomnienia - wieś uległa wyludnieniu na skutek działań pobliskiego ośrodka wypoczynkowego Urzędu Rady Ministrów w Łańsku. Ówczesne władze państwowe i PZPR dążyły do likwidacji wioski i przejęcia gruntów z przeznaczeniem m.in. na tereny łowieckie. W 2005 r. mieszkało w Orzechowie 12 osób, dziś 4.


Piosenka O, Warmio olsztyńskiego zespołu Messa powstała na początku 2013 roku, jej produkcją zajął się Marcin Kiełbaszewski ze Studia X. Prace nad teledyskiem rozpoczęły się w połowie września 2013 roku, a mógł w nim wystąpić każdy. Pod warunkiem, że, jak mówili muzycy, kocha Olsztyn i region. Teledysk powstał bez wsparcia jednostek promujących miasto.
W tym tygodniu polecam: 

sobota, 22 marca 2014

Weekend w stolicy sznycla

Weekend w stolicy sznycla
Lubię odwiedzać europejskie stolice. Nawet trzy dni w którejś z nich, nastrajają mnie optymistycznie na kilka następnych miesięcy. Wiedeń to miasto luksusu, spokoju, dostojeństwa i koni, bo w którym innym mieście jest tyle konnych pomników oraz dorożek z zaczarowanymi dorożkarzami. Jest też znana na całym świecie Hiszpańska Dworska Szkoła Jazdy Konnej. Jak głosi popularne w Wiedniu powiedzenie, koniec świata poznacie po tym, że w Wiedniu zamkną kawiarnie. Ja za kawą przepadam sporadycznie, więc w sklepie z herbatą na Wollzeile zaopatrzyłem się w kilka ciekawych mieszanek. Jak wypiję wszystkie, to ze spokojem będę oczekiwał końca... Na wyśmienite sznycle natrafiłem w restauracji Plachutta, w której podaje się je na ogromnym białym talerzu z napisem Gasthaus zur Oper.
Zwiedzanie Wiednia to brnięcie przez tłum. Jednak wyjątkowo spokojnie było w Pałacu Cesarskim Schönbrunn. Letnia rezydencja wabi pięknym krajobrazem parkowym, palmiarnią, fontanną Neptuna, ogrodową gloriettą i ogrodem zoologicznym. Schönbrunn jest jednym z najpiękniejszych pałaców barokowych w Europie. Habsburgowie rezydowali przez większą część roku w licznych komnatach, jakie potrzebne były wielkiej cesarskiej rodzinie oprócz sali reprezentacyjnych. W roku 1830 urodził się tu cesarz Franciszek Józef, który poślubił czarującą Sisi i którego panowanie przypada na lata 1848-1916.
Kościół św. Ruprechta to najstarszy kościół Wiednia. Świątynia została prawdopodobnie zbudowana przez biskupa Wirgilusza z Salzburga na miejscu podziemnego oratorium. Pierwsze wzmianki o kościele św. Ruprechta pojawiają się w 1161 r. Kościół położony jest na cichym placu Ruprechtsplatz, na krańcu dzielnicy żydowskiej, która ciągnie się w kierunku Judenplatz.

poniedziałek, 17 marca 2014

Orzechowo - wieś, którą zlikwidowano

Orzechowo - wieś, którą zlikwidowano
Kontynuujemy podróże po Warmii zalesionej i zaglądamy do miejsc opuszczonych oraz tajemniczych, które ukrywają się przed ludzkim wzrokiem. Mazurska Małga, Chwalibogi, Piec, Ulesie czy Ruda, warmiński Jełguń oraz Sójka - to wsie, których już nie ma. Podobnie jest z Orzechowem leżącym na terenach komunistycznego imperium łańskiego.  Do roku 1977 wsią opiekowała się rodzina Biess, która przechowywała też klucze do kościoła. Orzechowo przestało istnieć po jej wyjeździe do Niemiec. Jednak już po 1952 roku, gdy w Łańsku powstał ośrodek wypoczynkowy Urzędu Rady Ministrów, Warmiaków z Orzechowa siłą zmuszono do wyprowadzki.
Jedna z dwóch kapliczek znajdujących się w Orzechowie oraz fragment boczny kościoła pw. św. Jana Chrzciciela - o tej świątyni więcej w kolejnych wpisach.
Dziś we wsi mieszka tylko leśniczy z rodziną. Kościół natomiast służy wiernym z pobliskich Rybak i Plusk.
Obok kościoła znajduje się budynek plebanii, który jeszcze klika lat temu zamieszkiwały dwie rodziny. Po pożarze dachu lokatorów przesiedlono, a okna zabito deskami.
Orzechowska kapliczka na rozstaju dróg.
Orzechowo (niem. Nusstal) położone jest w gmninie Olsztynek wśród lasów, bagien i jezior. Obecnie mieszkają tu 4 osoby. Ochronie podlega układ wsi z pozostałościami zabudowy wiejskiej z kościołem i cmentarzem.
Wieś powstała prawdopodobnie w roku 1575 w dobrach kapituły warmińskiej. Założono ją jako osadę młyńską zasiedloną przez Polaków. We wsi istniał kościół wizytowany w 1739 r. przez biskupa Krzysztofa Szembeka. Wedle przyjętego zwyczaju corocznie szła stąd pielgrzymka do Głotowa. Dane z lat 1785 i 1820 określają Orzechowo jako królewską wieś chłopską, z 15 domami i 85 mieszkańcami.
Na początku XX w. założono cmentarz katolicki. W 1910 r. z inicjatywy ks. Proboszcza Kierszpowskiego zbudowano kościół katolicki pod wezwaniem Jana Chrzciciela. Kościół uważany jest za jeden z najpiękniejszych na terenie gminy Olsztynek. W 1939 r. mieszkało tu 14 rodzin, była szkoła, dom parafialny dla starszych ludzi, kuźnia.
Wieś uległa wyludnieniu na skutek działań pobliskiego ośrodka wypoczynkowego Urzędu Rady Ministrów w Łańsku. Ówczesne władze państwowe i PZPR dążyły do likwidacji wioski i przejęcia gruntów z przeznaczeniem m.in. na tereny łowieckie. W 2005 r. mieszkało w Orzechowie 12 osób, dziś 4.

środa, 12 marca 2014

Zamarznięty Gim, Las Warmiński i przemoczone buty na rozlewiskach Łyny

Zamarznięty Gim, Las Warmiński i przemoczone buty na rozlewiskach Łyny
Krótki zapis dnia. W przyrodzie ogólnie cisza. Z oddali dobiegały jedynie odgłosy dzięcioła oraz krzyki gawronów. Chroniony rezerwat przyrody zwany Lasem Warmińskim leży w sąsiedztwie Olsztyna. Jego powierzchnia wynosi 1800 ha i rozpościera się od Jeziora Łańskiego do granic wsi Ruś. Terytorialnie położony jest na terenie Nadleśnictwa Nowe Ramuki i jest fragmentem Puszczy Napiwodzko-Ramuckiej, którą już kiedyś odwiedzaliśmy. Dawniej w tym lesie tętniło życie - jeszcze w drugiej połowie XX w. znajdowały się tu dwie wsie: Jełguń i Sójka. Ta druga była niewielką osadą, posiadała młyn nad rzeką i przeprawę mostową. Jełguń był znacznie większy, posiadał karczmę i hutę szkła zbudowaną w XVIII w., był na tyle ważną wsią, że rozważano budowę kościoła ewangelickiego, który ostatecznie zbudowano w pobliskiej Nowej Wsi.
W czasie tworzenia się ośrodka rządowego w Łańsku wysiedlono mieszkańców, umożliwiając posiadającym odpowiednie pochodzenie wyjazd do Niemiec, a tereny należące do ośrodka ogrodzono wysokim płotem. Dziś nie ma już śladu tych siedlisk. Została brukowana droga, resztki przeprawy oraz wiele kamiennych drogowskazów kierujących do Jełgunia, Sójki czy Rusi.
Miejsca: 
Nowa Kaletka/Zgniłocha, Jezioro Gim, Trzcinowiska Zgniłocha
Okolice Butryn, Rezerwat Przyrody Las Warmiński im. prof. Benona Polakowskiego
Okolice osady leśnej i nieistniejącej już wsi Jełguń, lasy łańskie, rozlewiska rzeki Łyny
W tym tygodniu polecam: 

piątek, 7 marca 2014

Zamkowe legendy: Olsztyn vs. Lidzbark Warmiński

Zamkowe legendy: Olsztyn vs. Lidzbark Warmiński
Olsztyn, Zamek Kapituły Warmińskiej
Na wzgórzu, w lesie, tam kędy wartka struga łączy się z Łyną, stał kiedyś dawno, dawno temu wspaniały zamek. Ojcowie nasi pokazywali nam jeszcze skośne omszałe dachy, sterczące tuż nad ziemią. Chłopcy zaś pasący bydło nad Łyną rzucali kamienie do kominów, ciesząc się, że długo słychać było suchy ich klekot. To ostatnie ślady zaklętego zamku. Na tym miejscu porosły mchy i krzaki jagód, modre dzwonki leśne pochylały główki w  zadumie, szumią poważnie sosny ociekające złotymi kroplami kadzidła, świerki pachnące wyciągają krzyżem ramiona ku niebu.
Przed wielu, wielu laty zamek ten słynął na całą okolicę, daleko i szeroko. Potężne jego baszty oblane słońcem letniego południa albo purpurą zorzy wieczornej zachwycały oczy nie tylko okolicznego ludu, ale i niejednego wędrowca, który przybył z daleka ażeby zobaczyć ten słynny, piękny zamek. Grube mury okrywały latem wonne liliowe macierzanki, złoty rozchodnik i bledziutko kwitnące powoje, ba nawet małe jarzębiny i brzózki wyrosły w szczelinach blanków. Komu wypadła droga koło zamku w porę zimową przedstawiał mu się tak piękny widok, jakiego nigdy nie widział. Zamek obsypany śniegiem błyszczał w słońcu milionem barw tęczowych, a na tle ciemnych sosen i świerków zdawał się niepokalaną bielą dosięgać niebios, tworząc czarodziejską baśń zimową.
W zamku tym mieszkał pan bardzo bogaty. Mówiono, że w podziemiach znajduje się sto skrzyń srebra, złota i klejnotów. Na ścianach komnat były porozwieszane makaty, wyszywane srebrem i złotem, a podłogi pokrywały skóry niedźwiedzi i wilków, których tu było mnóstwo niezliczone. Ściany sali, gdzie odbywały się biesiady i  narady, wykładane były złotem Bałtyku - bursztynem.
Właściciel zamku był nie tylko bogaty, ale co ważniejsze - dobry i  sprawiedliwy. Lud okoliczny darzył go zaufaniem i przywiązaniem, ale przystąpić do niego z  bliska nikt się nie odważył, bo oblicze jego było surowe - ludzie mówili, że kamienne. Najmilszym jego zajęciem było wychodzenie latem na najwyższą platformę zamku, kiedy zachodzące słońce bramowało złotem niebo, a zorza w płaszcz szkarłatny ubierała krajobraz.
Wieśniacy wtenczas wracali właśnie z pól z pieśnią na ustach. Błyszczały kosy i sierpy, czerwieniły się jak maki w polu chusty dziewcząt. Zobaczywszy pana na platformie stawali warmińskim zwyczajem w rzędzie i na cześć swego gospodarza ostrzyli kosy i miarowym uderzeniem w stal dzwonili hejnał żniwiarzy śpiewając:
Plon niesiem plon-
Plon ze wszystkich stron.
Często stała też obok pana zamku małżonka jego Warmia. Macierzyńskim okiem obejmowała krajobraz, macierzyńskim sercem wszystkich kochała. Tam, pośród ludu zdrowego i pilnego, mieszkało jej dwunastu synów, a liczne ich potomstwo napełniało wioski i osiedla. Warmia ubrana w białe szaty z czerwoną przepaską, w welonie lekkim jak pajęczyna, upiętym na jasnych włosach sięgających aż do ziemi, była symbolem jedności i  miłości rodzinnej. Raz w roku, w wigilię św. Jana, przybywali wszyscy synowie z rodzinami na zamek, napełniając stare mury wrzawą i śmiechem. U wrót przyjmowali ich rodzice, ściskając i  całując każdego z  osobna. Łzy radości błyszczały w  oczach Warmii, kiedy witała swych dorodnych synów o  jasnych jak len włosach i  modrych oczach, kiedy przytulała do serca główki wnuków i prawnuków. Biesiady i łowy w olsztyńskim lesie trwały siedem dni. Potem wszyscy wracali do swoich zajęć, a wśród starych murów panowała znów głęboka cisza. Tak upływało wszystkim życie w spokoju i miłości wzajemnej. Aż pewnego razu, krótko przed dniem św. Jana, przybył jakiś obcy wędrowiec na zamek. Długo szeptali z  panem, radzili, a  chociaż noce były krótkie - i w nocy nie spali. Nowiny, jakie przyniósł obcy, musiały być ważne, bo na twarzach malował się niepokój i troska.
Na trzeci dzień ukazał się na platformie najwyższej baszty płomień - umówiony znak, że synowie mają zaraz udać się do ojca. Nie potrwało długo, a zaczęli się zjeżdżać ze wszystkich stron. Rodziny zostały w domu.
Ojciec z  poważnym wędrowcem oczekiwał ich w  sali bursztynowej. Tam dowiedzieli się okropnej wieści. Dwóch sąsiadów, którzy zawistnym okiem patrzyli na szczęście rodziny, postanowiło porwać i  zabić przedmiot największego ich umiłowania - matkę Warmię.
Już z dala słychać było okrzyki, a łuny płonących wsi znaczyły drogi, którymi zbliżał się wróg. W samą noc świętojańską przybyły liczne zastępy wrogów i rozłożyły się w pobliskim lesie przy ogniskach, a dzikie ich śpiewy i przechwałki odbiły się echem o stare mury zamku.
O  tej samej porze drogą przez las szło powoli dziecko. Małe jego serduszko dygotało z lęku, ale szło odważnie, bo Warmia miała sporządzić dla chorej matki lekarstwo z ziół i korzeni.
Jakaś jasność zapełniała dziś las. Gwiazdy - zda się - jaśniej migotały na niebie, a sierp księżyca oblał srebrem czubki chwiejących się w objęciach wiatru drzew, obielił wydeptaną ścieżkę wijącą się wśród stuletnich dębów, buków, klonów i jarzębin. Wśród aksamitnych mchów unosiły się szerokie liście paproci.
Nagle dziecko stanęło. Na tle paproci zobaczyło jakiś przecudny, barwami tęczy jaśniejący kwiat. Drżącą rączką zerwało cudowny kwiat szczęścia i niespostrzeżone przez wroga doszło do bram zamku, które się same rozwarły. Dziecko warmińskie, przyciskając do piersi skarb swój, kwiat paproci, rozwinięty wśród nocy świętojańskiej, szło aż do sali, w której byli zebrani mieszkańcy zamku. Stanęło wśród nich bose, trzymając w  małych rączkach jak w  alabastrowym kielichu przepiękny kwiat, uklękło i podało go Warmii, która przytuliła kwiat do piersi. Dając dziecku lekarstwo i jedzenie na drogę, tak doń rzekła:
- Idź do mojego ludu i  powiedz, że choćby wróg zabił moje ciało, ducha mojego nie zmoże. Ja będę żyła z wami w każdym kłosie zboża, w każdym kwiatku i drzewie, w powiewie wiatru, w szumie lasów i borów, w szmerze jezior i rzek, w ciszy wieczoru i w skwarze letniego południa. Wojsko moje będzie spało wieki, ale przyjdzie dzień, że się obudzi, a wtedy ja znowu będę waszą matką i opiekunką. Niech słowa moje przejdą z pokolenia na pokolenie, a biada tym w one dni, którzy o nich zapomną.
W zamku, po wyjściu dziecka, echo rozniosło po okolicy miarowe kroki licznych, w żelazo zakutych mężów. Napełniły się wojskiem komnaty i sale, nawet podziemia i ów słynny ganek, który prowadził z  lasu pod Łyną aż do kościoła św. Jakuba. Na wzniesieniu stała Warmia. A kiedy zamknięto już ostatnie podwoje, podniosła powoli rękę dzierżącą kwiat szczęścia. Zamek począł się powoli zapadać coraz głębiej, aż znikł z powierzchni ziemi. Wojsko poukładało się do snu i tak przespało wieki. Jedynie matka Warmia wychodziła spod ziemi na świat, bo posiadała kwiat szczęścia. Często widywano jej postać ubraną w białe koronki i muśliny, błądzącą nad brzegami Łyny. Ludzie omijali miejsce, gdzie stał zaklęty zamek.
Mówiono, że tam straszy. Szczególnie w noc świętojańską słychać było z  podziemi chrzęst broni, jakieś zaklęcia i  nawoływania oraz pieśń „Bogurodzica Dziewica”. Mówiono, że śpiewa tę pieśń wojsko spod Grunwaldu. Nad Łyną w lesie jest wzgórze, pokryte mchem, paprocią i krzakami czarnej jagody. Modrzą się tam dzwonki leśne, bielą się kwiaty poziomek, wyglądają ciekawie spośród paproci konwalie i zajęcze ziele, wysokie dęby, buki, sosny i  świerki dokoła opowiadają szumem odwieczną legendę o zaklętym zamku. Na modrozłotych falach Łyny gra wiatr jak na stostrunnej harfie pieśń o  legendzie i niesie ją daleko aż hen po Bałtyku. Maria Zientara-Malewska
 
Lidzbark Warmiński, Zamek Biskupów Warmińskich
Mołwita stała na moście. U stóp jej płynęła wartko Łyna - rzeka błękitna, nad którą wierzby pochyłe szeptały drobnym liściem stare, prastare baśnie. Piękna twarz Mołwity, jej długie, jasne warkocze odbijały się jak w lustrze w wodzie szemrzącej rzeki. Wieniec chabrów zdobił jej włosy. Mołwita patrzyła w wodę złoconą blaskiem zachodzącego słońca, patrzyła i myśli przedziwne nie dawały jej spokoju. Dziś o poranku widziała niezwykły poczet. Przez most, na którym stała, przejeżdżała grupa nieznanych jej ludzi. Nie mogła zapomnieć tego widoku. Na czele jechał rycerz w pancerz srebrny zakuty. Twarz jego jakby płonęła w porannym słońcu - to ruda broda lśniła w słońcu jak pochodnia. Z ramion spływał mu długi, biały płaszcz z czarnym krzyżem. Konia prowadził mu młody chłopak tak urodziwy, że Mołwicie zadrżało serce. Za nimi jechało kilku wspaniale przyodzianych rycerzy w białych płaszczach, żaden jednak nie miał czuba z pawich piór u hełmu jak ów rudobrody. Chłopak prowadzący konia obejrzał się. W spojrzeniu tym Mołwita wyczytała zachwyt. To była chwila, bo właśnie w tym momencie ktoś pociągnął ją z tyłu za ramiona i Mołwita znalazła się nagle za krzakami dzikiej róży. Tętent koni ucichł. Mołwita spostrzegła obok siebie twarz swojego dziadka. Patrzył długo za odjeżdżającymi, oczy jego płonęły niesamowitym ogniem. W jego wzroku była tak wielka nienawiść, że Mołwita przeraziła się.
- Dziadku, co wam - zapytała.
- Co mnie pytasz? Posłuchaj: przed wiekami ciągnęły się tu, na tej ziemi lasy nieprzebyte, bagna rozległe. Wśród tych bagien na wzgórzu stało grodziszcze staropruskie. Warowny to był gród pogańskich Prusów - Dzyrganiem zwany. Dzierzgoniem go teraz zwą. To oni, to ci z czarnymi krzyżami zrównali go z ziemią! Wszystkich żyjących w wycięli. Rodziców moich, braci, załogę całą. Ja jeden ocalałem dzięki temu, że byłem piastunką w lesie. Na miejscu starego grodziszcza wzniesiono potężną twierdzę. Okrutne tam były rządy. A ja tu rosłem, tu pracowałem. Ojciec twój zginął w potyczce. Chowałem cię jedyną z twego rodu, który do wielkiego rodu Warmów należał.
- Szanują was, dziadku, wszyscy. Zasiadacie w Radzie jak równy z największymi. Szanują dla waszej mądrości i pracy, bogaci też jesteście - wtrąciła dziewczyna.
- Słuchaj mnie, wnuczko: mnie już wkrótce nie stanie, a tu czasy idą dziwne i niespokojne. Chwila teraz ciszy przed burzą. Przysięgnij mi na pamięć starych bogów, na potężnego Perkunosa i radosnego Potrimpusa, że nigdy nie poślubisz żadnego z tych strasznych rycerzy ani nikogo z ich potomków.
- Dziadku , to rycerze zakonni, próżne twoje obawy. I nagle przed oczyma stanęła jej piękna postać młodzieńca, prowadzącego konia rudobrodego rycerza. Przez moment widziała jego oczy łagodne i smutne. Ścisnęło jej się serce żalem serdecznym, że on do "nich" należał.
Rudobrody komtur wrócił na swój zamek dzierzgoński wielce rozstrojony. Nie jadł, nie pił, jeńcom najsroższe kary wymyślał. Co tego było przyczyną, nikt odgadnąć nie mógł. Aż pewnego razu srogi komtur wezwał do siebie młodego pachołka.
- Zygfrydzie, jak wiesz, przywiozłem cię tu kilkanaście lat temu. Chociaż słowiańskie jesteś szczenię, ale więcej cię znoszę niż innych. Może dlatego, że natura obdarzyła cię urodą ponad miarę. Posłuchaj, co ci rzeknę: kiedy parę dni temu jechaliśmy tutaj, w rozwidleniu dwu rzek około grodziska spostrzegłem dziewczynę. Na moście stała ta dziewka. Czar widać rzuciła na mnie. Nie mogę jej zapomnieć! Widziałeś tę dziewkę?
- Widziałem.
- Poznasz ją?
- O tak, panie!- To mi ją tu przywieziesz! Tu! Do Dzierzgonia! Rzekłem!
- Panie, co chcecie z nią uczynić? - wyjąkał młody. - Śmiało pytasz! Do lochu byś poszedł za tę śmiałość. Komtur dużymi krokami zaczął przemierzać izbę.
- Porwać jej nie mogę. Na razie jest cisza, a gwałt byłby wielki, bo widać ze znacznego jest rodu. Za żonę jej nie wezmę, bom brat zakonny, ale ona musi tu być! Tu! Choćbym miał skonać! Ty znasz mowę tych ludzi. Natura dała ci urodę. Pojedziesz tam, dziewkę zjednasz, rozmiłujesz, a potem do ucieczki z sobą namówisz. Przywieziesz ją tu i do moich nóg rzucisz! Co tak ślipia wybałuszasz? Kto wie, może cię za tę zasługę rycerskie ostrogi nie ominą, ty, słowiańskie szczenię! Jechał Zygfryd wśród borów szumiących i dzikich ostępów. Co pocznie, nie wiedział. Jechał i rozmyślał. Jako małe dziecię porwano go z rodzinnego domu. Jak przez mgłę pamięta kwitnący sad, młodą, uśmiechniętą kobiecą twarz. Czule woła do niego: "Przemko". Pamiętasz wyraz "mama" ... Kim był? Rudobrody komtur nazywał go Zygfrydem. To imię miało mu na całe życie starczyć za wszystko. Rozmyślał też o pięknej, jasnowłosej dziewczynie. Myślał o niej coraz cieplej, serdeczniej, o niej... i o tej ziemi, na której ją spotkał. Słońce zachodziło, gdy wjeżdżał na most. Rzeka wiła się u jego stóp błękitną wstęgą. Nagle ujrzał biegnącą dziewczynę. Stanęła Mołwita. Serce jej na chwilę zamarło ze zdumienia . Obróciła się za siebie. Za nią szedł starzec siwy jak gołąb. Zatrzymał się i długo patrzył na przybysza , a potem odwrócił twarz, objął dziewczynę ramieniem i odszedł z nią wolnym krokiem.
- Mołwito, nie oglądaj się za siebie. To ten, ten z komturowej drużyny. Tak na ciebie patrzył. Mołwito strzeż się. Ale na ostrzeżenie było za późno. W sercu Mołwity zakwitł czarodziejski kwiat - przedziwny kwiat zwany miłością. I młody przybysz w tej dziwnej chwili przeznaczenia pokochał wielką miłością Mołwite, piękną dziewczynę ze starego, pruskiego rodu. Spotkali się, gdy słońce ostatnimi promieniami złociło wodę Łyny. Szeptali słowa miłości, a chłopak zapomniał po co tu przybył. Ale stary Dawota czuwał. Widział miłość w oczach wnuczki. I powziął postanowienie - Nie dostanie jej ten przybłęda, sługa jego wrogów. Dawota nie zapomni straszliwych chwil w oblężonym grodzisku, śmierci rodziców, braci, całej drużyny. Stało się tak, że dnia pewnego próżno młody Przemko czekał na swoją ukochaną. Zniknęła.
Z nią też zniknął stary Dawota. Na próżno zrozpaczony chłopiec szukał jej po okolicy, na próżno szukał po lasach, moczarach. Ślad po jego ukochanej zaginął.
Odtąd siadywał samotny nad brzegiem Łyny, tam gdzie spotykał się z Mołwitą. Łzy duże płynęły mu po twarzy. Aż raz w szalonej rozpaczy rzucił się na ziemię; zaklinał ziemię i niebo, aby mu zwróciła jego ukochaną.
- Gdybym choć kamieniem mógł zostać tu, na tym miejscu, gdzie jej stopa dotykała ziemi! Tu gdzie wyrosła i gdzie rozkwitła jak piękny kwiat. O, wszystkie dobre bogi Warmii, błagam was, zmieńcie mnie w kamień, abym tu mógł pozostać! Kiedy tak leżał na ziemi twarzą w pyle i kurzu, ktoś dotknął jego ramienia. Zniknął w tej chwili Przemko nazwany przez rudobrodego komtura Zygfrydem. Na jego miejscu leżał ogromny kamień. Dziwili się ludzie, skąd się tam wziął, kręcili głowami, szeptali coś cicho, a potem z czasem zapomnieli o wszystkim. Słońce grzało głaz gorącym oddechem, wiatr chłodził, deszcz zmywał z niego kurz. Kamień tkwił i obrastał mchem przez lata. Minęło wiele lat. O kamieniu przypomniano sobie wtedy, gdy po latach na miejscu starego grodu pruskiego zaczęto budować zamek. Z jednej strony obejmować miała go swą wstęgą Łyna, z drugiej - wesoła rzeczka Symsarna. Zwożono budulec: głazy i kamienie na fundamenty. I wtedy ruszono z miejsca potężny głaz znad Łyny. Przyda się, piękny to kamień - mówili budowniczowie. Zbudowano wspaniały zamek. Przechodził później lidzbarski zamek różne koleje losu, oblężenia wojenne i pożary, ale nigdy żaden pożar nie strawił go całkowicie. Stał mocny i potężny, obronny i silny, pełen sławy i majestatu, dumnie patrząc w niebo swymi wieżyczkami. Jest taka piękna legenda, że zamek w Lidzbarku nie ulegnie zniszczeniu, gdyż broni go gorące serce Przemka zaklęte w kamieniu. Szczęśliwe, że może służył tej ziemi, którą pokochał. Irena Kwintowa
Polecam też wpis Bajanie o Łynie
| Copyright © 2007/17 Kochamy Warmię |