8 maja 2018

Stary Olsztyn /2/. Rejencja pruska w Olsztynie

Gmach wybudowano w latach 1908–1911 na potrzeby urzędu Rejencji Olsztyńskiej (Regierungsbezirk Allenstein) wydzielonej w południowej części Prus Wschodnich w roku 1905. W gmachu urzędował prezydent Rejencji oraz inni jej urzędnicy, znajdowały się taż kasy ubezpieczeń społecznych oraz mieścił się Urząd Powiatów Prus Wschodnich. Główną część budowli oddano do użytku 1 lipca, a poświęcono 15 lipca 1911 roku, w 501. rocznicę bitwy pod Grunwaldem. W latach 20. i 30. XX wieku gmach rozbudowano.
W 1920 roku w gmachu Rejencji pracowała aliancka komisja nadzorująca przebieg plebiscytu na Warmii i Mazurach. W okresie II wojny światowej część pomieszczeń zajmowało Gestapo.
W czasie wojny budynek Rejencji nie uległ wielkiemu zniszczeniu. Po wojnie został przejęty przez PKP, które go zajmowały do 2004 roku, m.in. na potrzeby Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Olsztynie (1945–1962) i Dyrekcji Rejonowej Kolei Państwowych (1975–1983). Na placu znajdującym się naprzeciwko wejścia głównego, pod drugiej stronie ul. Emilii Plater stanął w 1954 roku Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej.
Obecnie użytkownikami gmachu są Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. 
Gmach Rejencji zaprojektowany został w stylu modernistycznym, nawiązującym do baroku. Do budowy użyto miejscowych kamieni polnych i głazów narzutowych oraz piaskowca z Dolnego Śląska i Wielkopolski. Fasada główna budynku znajduje się od strony zachodniej. Tworzą ją trzy ryzality z bogatą dekoracją rzeźbiarską. Środkowy z nich, z portalem głównym i owalnym, kamiennym kartuszem jest nieco płytszy. Sam kartusz z królewską koroną zachował się do dnia dzisiejszego, zdobiący go niegdyś herb rejencji skuto w 1945 roku. Forma zastosowana na fasadzie, tylko bez dekoracji, została powtórzona na długich elewacjach od północy i południa. Modele prac rzeźbiarskich i reliefów wykonał Wilhelm Gieseke z Charlottenburga. Całość budowli przykrywają dachy dwuspadowe z dachówki ceramicznej, z umieszczonymi w nich niewielkimi mansardami.
Poniżej kadry z serialu Stawka większa niż życie z lat 1967-1968, odcinek 7 pt. Podwójny nelson. Zdjęcia kręcono w Olsztynie i okolicach (tu park nad Łyną, budynek Dyrekcji PKP przy ul. Emilii Plater dawna Rejencja Pruska, most w Dywitach). Spotkanie Klossa z Pluschem nakręcono nad jeziorem Kortowskim w Olsztynie.

10 komentarzy

  1. Dobrze,że kiedys fotogragfowie robli takie zdjęcia,
    przynajmniej my mamy na co popatrzeć i porównać jak to było :-)
    Ciekawe :-)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Wiele się zmienia, co widać po zdjęciach. Nie zawsze na lepsze.

      Usuń
  2. Pięknie stare fotografie :)
    Niektóre miejsca w Olsztynie kiedyś wyglądały dużo ładniej niż obecnie :)

    Pozdrawiam,
    Łukasz

    OdpowiedzUsuń
  3. Jeny, ja to z historią mam wielkie problemy. hehe Lubię oglądać takie stare zdjęcia, mają swój niepowtarzalny klimat. Wiem...nie piszę nic odkrywczego. haha Pozdrawiam. :)))

    OdpowiedzUsuń
  4. Budując ten wspaniały gmach, Prusacy nie przypuszczali, że kiedyś przyda się Polakom w mieście Olsztyn.
    Pamiętam wszystkie odcinki serialu "Stawka większa niż życie".
    Serdecznie pozdrawiam.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Też lubię wracać do "Stawki...". A gmach rzeczywiście doniosły i niedługo zajmę się nim we współczesnej wersji. Pozdrawiam

      Usuń
  5. Anonimowy2/6/18

    Kiedyś mieściło się tu NSDAP, Hitlerjugend itp.

    OdpowiedzUsuń
  6. Anonimowy2/6/18

    Kiedyś mieściło się tu NSDAP, Hitlerjugend itp.

    OdpowiedzUsuń
  7. pani od matmy28/6/18

    Świat który istniał przed nami był naprawde kolorowy i to chyba bardziej niż teraz.
    Pozdrawiam

    OdpowiedzUsuń