Jeziorany | Zimowe wspomnienie lutego

Podobno najczęściej ludzie wyjeżdżają z małego miasteczka, by marzyć o powrocie. Inni zostają, by marzyć o wyjeździe. Coś w tym jest. Pomyślałem o powyższym cytacie, spacerując po Jezioranach. To jedno z 12. warmińskich miast. Jeziorany, dawny Zybork, leży w powiecie olsztyńskim, nad rzeką Symsarną. Jeziorany uzyskały lokację miejską w 1338 roku. W pobliżu Jezioran, koło wsi Krokowo, znajdowały się osady pruskie. Prawdopodobnie na wzgórzu, zwanym Świętą Górą (179 m n.p.m.), w czasach Prusów miały miejsce obrzędy religijne.

Założycielem Jezioran był biskup warmiński Herman z Pragi, który położył duże zasługi przy uregulowaniu granic biskupstwa i dominium warmińskiego oraz zasiedleniu południowej Warmii. W zastępstwie biskupa przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim wystawił w 1338 roku kanonik braniewski Mikołaj i wójt biskupi Henryk von Luter. Zasadźcą został Henryk Wandepfaffe. Miastu przydzielono 110 włók ziemi, z tego 11 włók należało do sołtysa, 6 stanowiło uposażenie kościoła, jedną zarezerwowano jako pastwisko na potrzeby zamku, jedną przeznaczono na zabudowę miasta. Murowany zamek biskupów warmińskich wybudowano po 1350 r. Była to budowla siostrzana do zamku w Reszlu, dwuskrzydłowa z narożną wieżą typu bergfried, poprzedzona od wschodu małym przedzamczem. W 1414 miasto zostało spalone przez wojska polskie.

A w Jezioranach znajduje się gotycki kościół pw. św. Bartłomieja z 1390 r. przy rynku (według tradycji miał, być ukończony w 1345 r.). Kościół powstał w typowej dla Warmii formie trójnawowej hali, a wieża zachodnia została wciągnięta w obręb korpusu nawowego. Wzniesiony jako trójnawowa hala bez chóru o czterech przęsłach, na planie zapożyczonym z kościoła św. Jana w Ornecie. W 1912 r. kościół był poddany gruntownej renowacji, połączonej z rozbudową korpusu o dwa przęsła wschodnie, a wieża nadbudowana została o dwie kondygnacje. Sklepienia pochodzą z wczesnego XVI w. i prezentują bogate warianty form gwiazdy, na wzór gdańskiego kościoła Mariackiego. Na bramie umieszczono cenną kołatkę – jeden z rzadkich okazów sztuki odlewniczej. Wyposażenie kościoła w większości barokowe. Ołtarz główny z warsztatu Jana Chryzostoma Schmidta z Reszla pochodzi z roku 1734 r. W mieście znajdują się też resztki piwnic zamku biskupów warmińskich (obecnie budynek Urzędu Miejskiego przy Placu Zamkowym) oraz gotyckich murów miejskich (ok. 110 metrów). Nieco dalej od rynku stoi kaplica św. Krzyża przy skrzyżowaniu ulic Kopernika, Kajki i Mickiewicza, służąca obecnie jako dom pogrzebowy. Renesansowa, pokaźna, prostego kształtu, elewacje pocięte pilastrami, ośmioboczna wieżyczka z baniastym hełmem nad wieżyczką z 1623. Wewnątrz renesansowy ołtarz i dwa barokowe krucyfiksy. Jadąc w stronę Bisztynka, tu przy drodze znajduje się kościół poewangelicki, obecnie rzymskokatolicki filialny św. Jadwigi Królowej przy ulicy Mickiewicza (w połowie XIX w. nauczycielem w miejscowej szkole ewangelickiej był Herman Pełka). Są też spichlerze, gmach poczty, willa „Zameczek”, piękne domy i kamieniczki, warmińskie kapliczki przydrożne, rynek i pozostałości rzadko występującego rynku przelotowego, z główną ulicą (obecnie ulica Kajki) przechodzącą przez środek placu. W miejscu obecnego skweru z pomnikiem znajdował się budynek ratusza.

Udostępnij:

6 komentarzy :

  1. Wspaniałe zdjęcia.Dobrze uchwycone przelotne piękno tego uroczego miasteczka. Dziękuję

    OdpowiedzUsuń
  2. Cudne zdjęcia zimowej Warmii.

    OdpowiedzUsuń
  3. Anonimowy28/2/21

    Lubię takie małe miasteczka. Dobrze że już wiosna.

    OdpowiedzUsuń
  4. Michał4/3/21

    Dziękuje za ten wpis! :-)

    OdpowiedzUsuń
  5. ach, czarno-białe wymiata

    OdpowiedzUsuń
  6. Taką zimę to ja rozumiem. Jak wspaniale się komponuje z tymi budynkami. Magia zaklęta w tych pejzażach. Wspaniale opisałeś to miejsce.

    OdpowiedzUsuń