niedziela, 26 marca 2017

Olsztyn i trochę historii /1/

Dzisiaj zapraszam na wiosenny spacer po Olsztynie. W tle będzie nawet trochę historii. Górne zdjęcie to piękne jezioro Tyrsko, które zlokalizowane jest w dzielnicy Gutkowo i dlatego było też kiedyś nazywane jeziorem Gutkowskim. A obok jezior w stolicy Warmii i Mazur występuje też czerwona cegła, zatem wieża wodna i willa z Kortowa na zdjęciach poniżej.
Powyżej wieża wodna w Olsztynie przy ulicy Żołnierskiej. Jej użytkowanie rozpoczęto 1 lipca 1899 roku i kontynuowano do połowy lat 70. XX w. Została wybudowana na tzw. Wzgórzu św. Andrzeja najwyższym wówczas punkcie miasta, który liczył 143 m n.p.m. Obecnie jest siedzibą obserwatorium astronomicznego. 
Jaki jest cel tej wieży? Otóż wieża ciśnień to wieża wodna, na której szczycie umieszczony jest zbiornik, do którego za pomocą pomp wtłaczana jest woda pozyskiwana z niżej położonych źródeł. Jej zadaniem jest nadanie odpowiedniego ciśnienia grawitacyjnego wodzie do systemu rur, drenów lub kanałów położonych poniżej. Najstarszą na Warmii jest renesansowa wieża wodna we Fromborku zbudowana na przełomie XIV-XVI wieku, a do lat 80. XX w. największą ich liczbę posiadały koleje. 
W Olsztynie sieć wodociągowa została uruchomiona w pierwszej połowie XVI wieku. Projekt budowy kanalizacji i wodociągów miejskich powstał w 1893 roku dzięki inicjatywie burmistrza miasta Oskara Beliana.
O Kortowie już kiedyś wspominałem. Kortowo, dawniej Kortau, dla Prusów Korto w języku staropruskim oznaczać miało stary las. Istnieje również zapomniana i dziś nieużywana nazwa Totenkopf Trupi Czerep. Od 1886 roku istniał tu Zakład dla Umysłowo Chorych. Była to jedna z największych tego typu placówek na terenie Prus Wschodnich. W czasie wojny chorzy nigdy nie wracali z niego do domów, występowała tu bardzo duża śmiertelność, a za przyczynę zgonów podawano zazwyczaj gruźlicę. Pogłoski mówiły o badaniach naukowych dokonywanych na ludziach, a dziś wiemy o tzw. operacji T-4. W styczniu 1945 roku Armia Czerwona zajmowała Olsztyn i niszczyła wszystko, co napotykała na swej drodze. Tuż przed jej wkroczeniem wywieziono psychicznie chorych na Dworzec Zachodni i załadowano do pociągu, który dojechał do oddalonych o kilka minut jazdy Naterek. W pobliskich willach przy obecnej ul. Warszawskiej 107 i 111 po kilku dniach od tych wydarzeń znaleziono powieszone zwłoki personelu medycznego i rozstrzelanego dyrektora zakładu wraz z żoną. Dziś w dawnych budynkach z czerwonej cegły są sale wykładowe, pracownie lub mieszkania dla wykładowców. Zobacz też: Tajemnica szpitala w Kortau.
To piękna, neogotycka willa dyrektora szpitala psychiatrycznego wybudowana w 1911 roku. Moją uwagę zwróciła wspaniała weranda oraz zdobienia i szyby z motywem roślinnym.
Bardzo lubię mozaiki. Jedną z nich, mozaikę z potłuczonych talerzy już pokazywałem. Dziś kolejna, oddalona kilka kroków od powyższej willi. Mozaika zlokalizowana jest na ścianach budynku rektoratu przy ul. Michała Oczapowskiego 2. Sprytnie przedstawia to, z czego znane jest to miejsce, czyli z Wyższej Szkoły Rolniczej oraz Akademii Rolniczo-Technicznej. We wrześniu 1950 roku powołano trzy wydziały: rolniczy, zootechniczny i mleczarski. Rok później utworzony został wydział rybacki. ART istniała w latach 1972-1999. 1 czerwca 1999 roku wraz z Wyższą Szkołą Pedagogiczną i Warmińskim Instytutem Teologicznym weszła w struktury Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. W Kortowie zobacz też: 3 x Olsztyn: Park Centralny | Tartak Raphaelsohnów | Stara kotłownia | Olsztyńskie jeziora, uniwersytet i osiedle za torami | Murale po olsztyńsku.
Dziki nie próżnują...
W granicach administracyjnych Olsztyna obecnie leży 15. jezior, z czego 14. przekracza powierzchnię 1 ha. Łącznie wszystkie jeziora zajmują 725 ha, co równa się 8,25% powierzchni całego miasta. Drugim co do głębokości olsztyńskim jeziorem jest Tyrsko. Maksymalna głębokość akwenu to 30,6 metrów, a jego powierzchnia wynosi 18,6 ha. Jezioro Tyrsko przez lata było rezerwatem przyrody. Niewielki akwen słynął z czystości i wody koloru szmaragdowego. Świadczyła o tym obecność raków oraz rzadka roślinność, np. poryblin jeziorny występujący jedynie w jeziorach absolutnie czystych. Było to jedno z trzech stanowisk tej rzadkiej rośliny na Pojezierzu Mazurskim. Tak było kilkanaście lat temu. Dziś jest niestety gorzej, ale też pięknie.
https://web.facebook.com/kochamywarmie/

21 komentarzy

  1. Jezioro jest przepiękne.
    Wiosna pomału budzi się do życia, jak się zazieleni będzie jeszcze piękniej.
    Bardzo oryginalna ceramika.
    Pozdrawiam wiosennie :)

    OdpowiedzUsuń
  2. Piękne są jeziora w środku miasta. W Kortowie bywałam nie raz; tu studiowały moje dwie siostry.
    Mile wspominają ten czas. Pozdrawiam :)

    OdpowiedzUsuń
  3. Ech jak zwykle piękne zdjęcia, a pierwsze masz rację, że jest pierwsze :-)
    Przepiękne...
    Na Twoich zdjęciach czuje się Warmię i Mazury czyli krainę tysiąca jezior :-)
    Pozdrawiam serdecznie :-)

    OdpowiedzUsuń
  4. Ciekawie i pięknie!

    OdpowiedzUsuń
  5. Jak zwykle: świetne zdjęcia i ciekawy komentarz.

    OdpowiedzUsuń
  6. Witaj nową radosną porą roku.
    I znowu piękna podróż u Ciebie. Chętnie wybrałabym się nad jezioro w poszukiwaniu bazi i innych oznak wiosny.
    Na szczęście za oknem panuje prawdziwy wiosenny dzień. Słonko świeci od rana, ptaki śpiewają... Mam nadzieję, że deszczowe, chłodne dni już nie wrócą.
    Niech pogodna, słoneczna, pachnąca Wiosna zostanie u nas na dłużej.
    Pozdrawiam końcówką marca

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Mówią, że ciepło jeszcze nie będzie. U mnie i tak na prawdziwe ciepło można liczyć w dopiero maju. Obecnie nadal zimno i wietrznie. Pozdrawiam

      Usuń
  7. Piękne zdjęcia, cudowne kolory i willa dyrektora szpitala psychiatrycznego robi wrażenie, cudo i przypomina mi wille z Trójmiasta.
    Pozdrawiam :)

    OdpowiedzUsuń
  8. Kocham Pana fotoreportaże i wyczekuje ich. Mieszkam tysiące mil od mojego kochanego Olsztyna, a mogę co jakiś czas, dzięki Panu, zaglądać w miejsca swojego dzieciństwa. Dostaję za kazdym razem dawkę piękna, informacji, romantyzmu i dumy z regionu. Zanajduję to wszystko (i więcej) w Pana postach.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Jak zwykle dziękuję. Życzę odwiedzin, chociaż na chwilkę. Pozdrawiam z Olsztyna

      Usuń
  9. Pięknie przedstawiłeś Olsztyn i jego okolice.
    Pozdrawiam:)*

    OdpowiedzUsuń
  10. Jezioro cudnej urody!.., pozdrawiam

    OdpowiedzUsuń
  11. Zobacz, Zbyszku, tak daleko mieszkamy od siebie, na przeciwległych krańcach Polski, a jednak nasze województwa są do siebie bardzo podobne, jeśli chodzi o budownictwo, oczywiście to poniemieckie. Na jaki detal nie spojrzę, to od razu wiem, że już gdzieś coś podobnego widziałam, np. te szybki.
    Prawie identyczna wieża ciśnień stoi w mieście oddalonym od mojego o 30 kilometrów. Kiedyś czytałam o niej w necie, ale już niczego nie powtórzę, bo zapomniałam.
    Szkoda, że pomosty dla wędkarzy są tak zrujnowane i nie ma kto ich odnowić. Gdy bywałam z harcerzami na obozach, to zawsze zostawialiśmy po sobie w prezencie solidnie wykonany pomost dla miejscowych wędkarzy.
    Prawie wszystkie jeziora w moim województwie mają wspaniałe pomosty dla turystów, a wykonali je saperzy, w tym mój szwagier, który był saperem i nadzorował ich budowę. Po wielu jeziorach pływałam kajakiem, a nawet żaglówką.
    Bazi jeszcze nie widziałam, ale specjalnie się za nimi nie rozglądałam.
    Pozdrawiam wiosennie.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Prawda, budownictwo, szczególnie neogotyckie i kolejowe jest identyczne.
      Pomosty wyglądają tragicznie i często są połamane. Zawsze zastanawiam się, dlaczego nikt o nie nie dba. Ale gdy je fotografuję, to wydają mi się piękne w takim właśnie stanie :) Pozdrawiam

      Usuń
  12. pięknie prezentuje się jezioro przy tym błękicie nieba :)
    a taka weranda to moje marzenie, jeszcze z takimi pięknymi zdobieniami ;)

    OdpowiedzUsuń
  13. Miałam być w Olsztynie 11 marca ale odwołali wycieczkę.
    Następny termin to 6 maj. Mam nadzieję, że teraz mi się uda.
    Już nie mogę się doczekać.
    Pozdrawiam serdecznie.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Zapewne to lepszy termin, na pewno cieplejszy :) Życzę zatem miłego wypoczynku. Pozdrawiam

      Usuń
  14. Witam. Nazywam się Anna i tworzę stronę na temat podróży Polaków po Polsce i Europie. Byłoby mi miło gdyby Pan zamieścił kilka słów recenzji ze swoich podroży. Proszę napisać mi jakie miejsca Pan odwiedził i w jakich latach. Mailem podam adres na który wyśle mi Pan recenzje. Dodam, że za recenzję zapłacę 45 zł. Czekam na listę państw. Anna

    OdpowiedzUsuń
  15. To piękne niebo... aż chce się żyć :) Życzę miłej niedzieli i udanego tygodnia :)

    OdpowiedzUsuń
  16. Te zdjęcia znad jeziora podobają mi się najbardziej, widać w nich wytęsknioną przeze mnie wiosnę :) Pozdrawiam

    OdpowiedzUsuń